Η παγκοσμιοποίηση σε αριθμούς και διαγράμματα, της Μαργαρίτας Αντωνίου

ΡΑ Ιούλιος 2014
Η παρούσα εισήγηση δεν φιλοδοξεί να καλύψει όλες τις πτυχές της παγκοσμιοποίησης ούτε να κάνει σοβαρές προτάσεις πολιτικής.
Σκοπός της εισήγησης είναι να παρουσιάσει συνοπτικά και απολογιστικά, με βάση στοιχεία της Επιτροπής για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών (UNCTAD) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τη διεθνή πραγματικότητα έτσι όπως αυτή διαχρονικά εξελίσσεται την τελευταία 25ετία.
Οι εξελίξεις είναι αδιάκοπτες παρά τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση 2007/2008 και θα πρέπει ως χώρα να τις έχουμε υπόψη μας ώστε να έχουμε πολύπλευρη οπτική όσον αφορά τους μελλοντικούς οικονομικούς μας εταίρους.

  Στοιχεία εξέλιξης της παγκοσμιοποίησης

Η άνοδος της παγκοσμιοποίησης τα τελευταία 25 χρόνια, που σηματοδοτείται από το ‘άνοιγμα’ της Κίνας  στα δυτικά κεφάλαια και την πτώση των Σοβιετικών Δημοκρατιών, είναι εντυπωσιακή. 
Ως δείκτης μέτρησης της παγκοσμιοποίησης οι Παγκόσμιοι Οικονομικοί Οργανισμοί συνήθως υπολογίζουν τον παγκόσμιο όγκο εμπορίου (εισαγωγές + εξαγωγές), τις παγκόσμιες ροές για ξένες άμεσες επενδύσεις (εισροές και εκροές) καθώς και τις διμερείς ή πολυμερείς οικονομικές συμφωνίες που υπογράφονται ή έχουν υπογραφεί και είναι σε ισχύ.
Σήμερα η παγκοσμιοποίηση έχει οδηγήσει το παγκόσμιο εμπόριο και τις ροές επενδύσεων σε απίστευτα υψηλά μεγέθη.
Ενδεικτικά οι ο παγκόσμιος όγκος εμπορίου υπερπενταπλασιάστηκε το έτος 2013 σε σχέση με το 1990 και έφτασε τα 37.564 τρις $ από 7.103 τρις $ (Πίνακας 1). 


Πίνακας 1

Εξέλιξη παγκόσμιων οικονομικών μεγεθών
Έτος
1990
2000
2013
Παγκόσμιος όγκος εμπορίου εκατ $
          7.103.123  
        13.107.515  
        37.564.138  
Εισροές άμεσων επενδύσεων σε εκατ. $
207.362
 1.413.169
 1.450.000
Επενδυτικά αποθέματα
σε εκατ. $
       2.078.267  
     7.511.311  
26. 312. 635
Παγκόσμιο ακαθάριστο προϊόν εκατ $
        22.274.225  
        32.370.841  
73.982.138

Οι ετήσιες παγκόσμιες επενδυτικές ροές υπερεπταπλασιάστηκαν το έτος 2013 σε σχέση με το 1990 και έφτασαν τα 1,45 τρις $ έναντι 0,2 τρις $, ενώ τα παγκόσμια επενδυτικά αποθέματα υπερεντεκαπλασιάστηκαν και έφτασαν τα 25,5 τρις $ έναντι 2 τρις το 1990 (Πίνακας 1 και Διάγραμμα 1).


Διάγραμμα 1

Το παγκόσμιο ακαθάριστο προϊόν σε τρέχουσες τιμές μεγεθύνεται πιο συγκρατημένα και έχει υπερτριπλασιαστεί και έχει φτάσει το 2013 τα 73.982 δις $ έναντι 22.274 το 1990 (Πίνακας 1, Διάγραμμα 1, Διάγραμμα 5).

Οι διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες οι οποίες περιλαμβάνουν όρους επενδύσεων έφτασαν παγκοσμίως το 2013 στις 3.240 όταν το 1990 ήταν λιγότερες από 40, ενώ είναι υπό διαπραγμάτευση 3 ΜΕΓΑ-συμφωνίες (ΕΕ-ΗΠΑ (η γνωστή Transatlantic TTIP), Νοτιανατολικής Ασίας (ASEAN)-Αυστραλίας, Κίνας, Ινδίας, Ιαπωνίας, Κορέας, Ν. Ζηλανδίας (RCEP)[1], Δια-ειρηνικού (ΗΠΑ, Καναδάς, Χιλή, Μεξικό, Ιαπωνία, Βιετνάμ, Αυστραλία κλπ)/(TPP)[2]

Όμως οι δείκτες που αναφέρθηκαν δεν έχουν απλά μεγεθυνθεί. Πολύ εντυπωσιακή είναι η είσοδος των αναπτυσσομένων χωρών στο παγκόσμιο προσκήνιο.
Το μερίδιο συμμετοχής των αναπτυσσομένων χωρών στο παγκόσμιο εμπόριο έφτασε το 2013 στο 44% και των αναπτυγμένων 53% όταν το 1990 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 23% και 73%. Η θεαματική αυτή αύξηση παρουσιάζεται τόσο στις εισαγωγές όσο και στις εξαγωγές (Πίνακας 2, Πίνακας 3 και Διαγράμματα 2,3 και 4).
Στις παγκόσμιες επενδυτικές εισροές το 2012 οι αναπτυσσόμενες προσελκύουν το 52% των κεφαλαίων ενώ το 1990 προσέλκυαν το 17%. Στα παγκόσμια επενδυτικά αποθέματα οι αναπτυσσόμενες χώρες κατέχουν το 34% δηλαδή υστερούν σημαντικά έναντι των αναπτυγμένων που κατέχουν το 62%, όμως το 1990 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 25% και 75% αντίστοιχα (Πίνακας 4 και Πίνακας 5).
Ακόμα και στις εκροές επενδύσεων[3] το πεδίο τροποποιείται όχι βέβαια θεαματικά αλλά σταθερά (Πίνακες 6 και Πίνακας 7). Οι αναπτυσσόμενες χώρες διαμορφώνονται βαθμιαία σε χώρες προέλευσης άμεσων επενδύσεων και όχι μόνο ως χώρες λήπτριες επενδύσεων . Το 2012 μετείχαν κατά 31% στις εκροές  (έναντι 5% το 1990) ενώ ήδη κατέχουν το 19% των επενδυτικών αποθεμάτων σε άλλες χώρες (αναπτυγμένες, υπό μετάβαση ή αναπτυσσόμενες).

Σαν αποτέλεσμα όλων αυτών των οικονομικών εξελίξεων οι αναπτυσσόμενες χώρες δημιουργούν το 2013 το 39% και οι αναπτυγμένες στο 61% του παγκόσμιου ακαθάριστου προϊόντος όταν τα αντίστοιχα μεγέθη το 1990 ήταν 20% και 80%. Σε όρους αγοραστικής αξίας το ποσοστό ανέρχεται στο 50% τόσο για τις αναπτυσσόμενες όσο και για τις αναπτυγμένες χώρες όταν τα αντίστοιχα ποσοστά το 1990 ήταν 31% για τις αναπτυσσόμενες και 61% και τις αναπτυγμένες  (Πίνακας 8).
  
Όλα αυτά τα κουραστικά νούμερα νομίζω ότι είναι καλύτερα να αποτυπωθούν σε διαγράμματα διότι…μια εικόνα =χίλιες λέξεις.

Διάγραμμα 1


 

Διάγραμμα 2



Διάγραμμα 3



Διάγραμμα 4



Διάγραμμα 5



Πίνακας 2


Όγκος εμπορίου  εκατ. $
Έτος
1990
2000
2013
Παγκόσμιος όγκος εμπορίου
          7.103.123  
        13.107.515  
        37.564.138  
Αναπτυσσόμενες οικονομίες
          1.640.899  
          3.977.310  
        16.377.968  
Οικονομίες υπό μετάβαση
             258.509  
             253.655  
          1.457.857  
Αναπτυγμένες οικονομίες
          5.203.715  
          8.876.550  
        19.728.313  


Πίνακας 3


Επιμερισμός των παγκόσμιων οικονομικών μεγεθών εμπορίου ανά ομάδα χωρών


Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
εισαγωγών αγαθών

Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
εξαγωγών αγαθών

Μερίδιο επί του
παγκόσμιου όγκου
εμπορίου

Έτος
1990
2000
2013
1990
2000
2013
1990
2000
2013
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
22%
29%
43%
24%
32%
45%
23%
30%
44%
Οικονομίες
υπό μετάβαση
4%
1%
3%
3%
2%
4%
4%
2%
4%
Αναπτυγμένες
οικονομίες
74%
70%
54%
72%
66%
51%
73%
68%
53%


Πίνακας 4





Εισροές άμεσων επενδύσεων σε εκατ. $


Επενδυτικά αποθέματα
σε εκατ. $
Έτος
1990
2000
2012
1990
2000
2012
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
    34.762
    264.543
    702.826
         514.319  
     1.771.481  
        7.744.523  
Οικονομίες
υπό μετάβαση
          75
       7.038
      87.382
             1.652  
          60.829  
           847.854  
Αναπτυγμένες
οικονομίες
  172.525
 1.141.588
    560.718
       1.562.296  
     5.679.001  
       14.220.303  
Παγκόσμιες
 εισροές
  207.362
 1.413.169
 1.350.926
       2.078.267  
     7.511.311  
       22.812.680


Πίνακας 5



Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
εισροών άμεσων επενδύσεων

Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
επενδυτικών αποθεμάτων

1990
2000
2012
1990
2000
2012
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
17%
19%
52%
25%
24%
34%
Οικονομίες
υπό μετάβαση
0%
0%
6%
0%
1%
4%
Αναπτυγμένες
οικονομίες
83%
81%
42%
75%
76%
62%


Πίνακας 6



Εκροές άμεσων επενδύσεων σε εκατ. $


Επενδυτικά αποθέματα στο εξωτερικό
σε εκατ. $

1990
2000
2012
1990
2000
2012
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
    11.838
    146.273
    426.082
     144.664  
        905.229  
        4.459.356  
Οικονομίες
υπό μετάβαση
 -
       3.197
      55.491
           560  
          21.366  
           460.760  
Αναπτυγμένες
οικονομίες
  229.583
 1.090.846
    909.383
  1.946.272  
     7.099.240  
       18.672.623  
Παγκόσμιες
 εκροές
  241.421
 1.240.316
1.390.956
  2.091.496  
     8.025.834  
       23.592.739


Πίνακας 7



Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
εκροών άμεσων επενδύσεων

Μερίδιο επί των
παγκόσμιων
επενδυτικών αποθεμάτων στο εξωτερικό

1990
2000
2012
1990
2000
2012
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
5%
12%
31%
7%
11%
19%
Οικονομίες
υπό μετάβαση
-
0%
4%
0%
0%
2%
Αναπτυγμένες
οικονομίες
95%
88%
65%
93%
88%
79% 


Πίνακας 8



Επιμερισμός του παγκόσμιου ΑΕΠ ανά ομάδα χωρών

Παγκόσμιο ακαθάριστο προϊόν (τρέχουσες τιμές) δις $

Παγκόσμιο ακαθάριστο προϊόν (
σε όρους αγοραστικής αξίας) δις $
Έτος
1990
2000
2013
1990
2000
2013
Αναπτυσσόμενες
οικονομίες
20
20
39
31
37
50
Οικονομίες
υπό μετάβαση
Το μερίδιο τους συνυπολογίζεται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες
Αναπτυγμένες
οικονομίες
80
80
61
69
63
50

Κύριοι συντελεστές ενίσχυσης της παγκοσμιοποίησης σήμερα είναι :
Ο κατακερματισμός της παραγωγής στις Παγκόσμιες Αλυσίδες Αξίας έχει οδηγήσει σε προϊόντα που παράγονται με χρήση εισαγόμενων πόρων και θα καταναλωθούν σε μορφή ολοκληρωμένων τελικών προϊόντων ή ημιτελών αγαθών στο εξωτερικό.
Στις χώρες του ΟΟΣΑ υπολογίζεται ότι στη μεταποίηση το 53% των παραγόμενων αγαθών στηρίζονται στη χρήση ενδιάμεσων υλικών (πρωτογενή αγαθά, τμήματα και εξαρτήματα, ημιτελή προϊόντα), στη γεωργία το ποσοστό ανέρχεται σε 59% και στο εμπόριο υπηρεσιών στο 73% (είναι ενδιάμεσες επιχειρηματικές υπηρεσίες).

Ενώ έχουμε πλέον πολυεθνικές επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών μεγαλύτερο από  ετήσιους Προϋπολογισμούς αναπτυγμένων χωρών.

Απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις υπάρχει μια προσπάθεια των εθνικών Κρατών αφενός να προστατέψουν τις εγχώριες βιομηχανίες τους από την εξαγορά τους από Πολυεθνικές επιχειρήσεις[5] (ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία κλπ) ιδιαίτερα δε από Πολυεθνικές επιχειρήσεις που ελέγχονται από άλλα Κράτη (βλ COSCO στο λιμάνι του Πειραιά) ενώ αφετέρου θεσπίζουν Νόμους που παρεμποδίζουν την μεταφορά ή αποεπένδυση πολυεθνικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό[6]. Παράλληλα με τα παραπάνω θεσπίζονται κίνητρα επιστροφής επιχειρήσεων στις αναπτυγμένες χώρες (π.χ. πρόγραμμα ΗΠΑ repatriation).






[1] Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) is a proposed free trade agreement (FTA) between the ten member states of the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)(Brunei, Burma (Myanmar), Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, the Philippines, Singapore, Thailand, Vietnam) and the six states with which ASEAN has existing FTAs (Australia, China, India, Japan, Korea and New Zealand). RCEP negotiations were formally launched in November 2012 at the ASEAN Summit in Cambodia
[2] Trans-Pacific Partnership (TPP) is a proposed regional free trade agreement that is currently being negotiated by twelve countries throughout the Asia-Pacific region (Australia, Brunei Darussalam, Canada, Chile, Japan, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, the United States, and Vietnam).
[3] Η Κίνα είναι στη σειρά κατάταξης 2η στις εισροές άμεσων επενδύσεων μετά τις ΗΠΑ και 3η στις εκροές (προηγούνται οι ΗΠΑ και Ιαπωνία).
[4] Οι Πολυεθνικές Επιχειρήσεις από ιστορικούς λόγους επένδυαν σε άλλες χώρες μέσω θυγατρικών τους οι οποίες συμμετείχαν στην παραγωγική διαδικασία της μητρικής εταιρείας με ‘οριζόντια’ ή ‘κάθετη’ ολοκλήρωση
Οι ‘οριζόντιες’ θυγατρικές επιχειρήσεις των Πολυεθνικών Εταιρειών λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο με τις μητρικές εταιρείες, παράγουν ίδια προϊόντα και συνηθίζονται στους κλάδους των υπηρεσιών λιανικής και στις τηλεπικοινωνίες
Οι ‘κάθετες’ θυγατρικές επιχειρήσεις των Πολυεθνικών Εταιρειών λειτουργούν ως ενδιάμεσα στάδια προστιθέμενης αξίας εντός των ορίων της εταιρείας αποτελούν δε πηγή ενδοομιλικού εμπορίου (π.χ. Η πετρελαϊκής πολυεθνικής Royal Dutch Shell περιλαμβάνει θυγατρικές από εξόρυξη πετρελαίου μέχρι διυλιστήρια , χημικά. Δίκτυο λιανικής κλπ. Υπολογίζεται ότι ποσοστό >50% των εσόδων της προέρχεται από ενδοομιλικές συναλλαγές). 
[5] Για τον προστατευτισμό/Protectionist θα γίνει ειδική εισήγηση.
[6] Βλέπε νόμο Υπουργείου Οικονομικών προς παρεμπόδιση της μεταφοράς των Κεντρικών Γραφείων της ΒΙΟΧΑΛΚΟ στο Βέλγιο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Προσθέστε τα σχόλια σας:

Σκοπός του μπλογκ αυτού είναι: Nα συγκεντρώσει τον προβληματισμό και τις προτάσεις για τη χάραξη μιας νέας εθνικής παραγωγικής στρατηγικής.


Έχουμε οδηγηθεί σε έναν πλήρη εκτροχιασμό από την προαιώνια βασική επιβιωτική μας αρχή: «παράγω, κερδίζω με τον μόχθο μου, και δεν ξοδεύω περισσότερα από όσα βγάζω", οπότε, ακόμη και αν ξαφνικά "βρέξει χρήματα", δεν θα επωφεληθούν παρά οι παρασιτικοί τομείς της ελληνικής οικονομίας.
Η συμμετοχή μας στην παραγωγική πραγματικότητα του τόπου, μας διδάσκει πως η ελληνική κρίση δεν θα ξεπεραστεί, εάν η χώρα δεν ξαναβρεί τη παραγωγική της δύναμη, την αυτοεκτίμηση της, την δημιουργική ψυχή - στυλοβάτη της παραγωγικής της υπόστασης, αν δηλαδή δεν ανασυστήσει με νέα ήθη και νοοτροπίες, την ιδιαίτερη επιστημονική, τεχνολογική και προπαντός τεχνική ενδογενή της βάση, τον ελάχιστο αναγκαίο όρο για να υπερβεί τα αδιέξοδα και να ανακτήσει την εθνική της ανεξαρτησία¹.
"Δεν θα χαράξουμε όμως τέτοια στρατηγική χωρίς βαθιά συνείδηση, με γνώμονα πάντοτε τους καιρούς που ζούμε:
Πρώτον, του τι μας συμβαίνει, του βαθύτερου δηλαδή χαρακτήρα της χρεοκοπίας της Μεταπολίτευσης και τις επιπτώσεις της στην ελλαδική μας υπόσταση και στη συνολική συνακόλουθα μοίρα του Ελληνισμού.
Δεύτερον, του γιατί μας συμβαίνει, του πώς δηλαδή οι «χρυσοφόρες» δεκαετίες της μεταπολιτευτικής… χαύνωσης {των πολλών ευρωπαϊκών «πακέτων», της «Αλλαγής», του «εκσυγχρονισμού» και «της ισχυρής Ελλάδας»} μας οδήγησαν, ...στη μετανεωτερική υποτέλειά μας εντός της …Ευρωπαϊκής Ένωσης (με καλλιεργούμενη ψευδαίσθηση ισοτιμίας και ανεξαρτησίας στο πλαίσιό της!).
Τρίτον, τέλος, του πώς θα βγούμε από τα πνιγηρά αδιέξοδά μας και θα μπούμε στη δύσκολη τροχιά της εθνικής μας αξιοπρέπειας, με πλήρη επίγνωση των απαιτούμενων σε βάθος χρόνου μεγάλων θυσιών από τον (καλά ενημερωμένο!) λαό μας."²